╔═══════════════╗
 ▒     ♨рдХрд░ंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕♨      ▒
 ╚═══════════════╝

рд░ेрд▓рд╡े, рдмैंрдХ, рдкुрд▓िрд╕, SSC, IAS, LIC рдФрд░ рдЕрди्рдп рднрд░्рддी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╕्рдкेрд╢рд▓


1.рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдорд╣िрд▓ा рдбाрдХрдШрд░ рдЦोрд▓ा рдЧрдпा рд╣ै?
a. рдЧрдпा
b. рд╣ाрдЬीрдкुрд░
c. рдкрдЯрдиा
d. рджрд░рднंрдЧा
c. рдкрдЯрдиा

2.рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд╕्рдеाрди рдкрд░ Howdy Modi рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा?
a. рди्рдпूрдпॉрд░्рдХ
b. рдмोрд╕्рдЯрди
c. рд╣्рдпूрд╕्рдЯрди
d. рд╢िрдХाрдЧो
c. рд╣्рдпूрд╕्рдЯрди

3.рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рднाрд░рддीрдп рд╡рдирд╕्рдкрддि рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рдЕрджрд░рдХ рдХी рджो рдирдИ рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдХी рдЦोрдЬ рдХी рд╣ै?
a. рдиाрдЧाрд▓ैंрдб
b. рдЕрд╕рдо
c. рдХрд░्рдиाрдЯрдХ
d. рдХेрд░рд▓

4.рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХिрд╕ाрдиों рдХी рдЖрдп рджोрдЧुрдиी рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рдкрд╣рд▓ी рдХृрд╖ि рдиिрд░्рдпाрдд рдиीрддि рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै?
a. рдмिрд╣ाрд░
b. рдкंрдЬाрдм
c. рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢
d. рдХрд░्рдиाрдЯрдХ

5.рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХो 224 рд░рдиों рд╕े рд╣рд░ाрдХрд░ рд╡िрджेрд╢ рдоें рдЕрдкрдиी рдкрд╣рд▓ी рдЯेрд╕्рдЯ рдЬीрдд рджрд░्рдЬ рдХी рд╣ै?
a. рд╡ेрд╕्рдЯрдЗंрдбीрдЬ
b. рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢
c. рднाрд░рдд
d. рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा
5.b. рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢

6.рдХिрд╕े рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд▓ेрд╕ोрдеो рдоें рдирдпा рднाрд░рддीрдп рдЙрдЪ्рдЪाрдпुрдХ्рдд рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
a. рдЕрдоृрдд рдкाрд▓ рд╕िंрд╣
b. рд╕ंрджीрдк рдоंрдбрд▓
c. рдЬрдпрджीрдк рд╕рд░рдХाрд░
d. рдпोрдЧेрд╢ рдХौрд╢िрдХ

7.рднाрд░рдд рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдХिрд╕ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рдоाрд░рдХ рдоें рдмेрдмीрдлीрдбिंрдЧ рд░ूрдо рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рд╢ुрд░ु рдХी рдЧрдИ рд╣ै?
a. реШुрддुрдм рдоीрдиाрд░
b. рддाрдЬрдорд╣рд▓
c. рд▓ाрд▓рдХिрд▓ा
d. рдиाрд╣рд░рдЧреЭ рдХिрд▓ा
5.b. рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢
8.рдиाрдЧрд░ рд╡िрдоाрдирди рдорд╣ाрдиिрджेрд╢ाрд▓рдп рдиे рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд╡рд╕्рддु рдХो рд╡िрдоाрдиों рдоें рд▓े рдЬाрдиे рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмрди्рдз рд▓рдЧा рджिрдпा рд╣ै?
a. рдПрдордЖрдИ рдлोрди
b. рд╕ैрдорд╕ंрдЧ рдЪाрд░्рдЬрд░
c. рд▓ेрдиोрд╡ो рд▓ैрдкрдЯॉрдк
d. рдПрдк्рдкрд▓ рдоैрдХрдмुрдХ
8.d. рдПрдк्рдкрд▓ рдоैрдХрдмुрдХ

9.рдлोрд░्рдм्рд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, 2019 рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдХрдоाрдИ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЕрднिрдиेрддाрдУं рдХी рд╕ूрдЪी рдоें рдЪौрдеे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕े рдЕрднिрдиेрддा рд╣ै?
a. рд╕рд▓рдоाрди рдЦाрди
b. рдЕрдХ्рд╖рдп рдХुрдоाрд░
c. рдЕрдЬрдп рджेрд╡рдЧрди
d. рд╢ाрд╣рд░ुрдЦ рдЦाрди
9.b. рдЕрдХ्рд╖рдп рдХुрдоाрд░

10.рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдиे рд╕рд░рд▓ рд╕ूрдЪрдХांрдХ рдоें рдк्рд░рдердо рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा рд╣ै?
a. рддेрд▓ंрдЧाрдиा
b. рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢
c. рдЧुрдЬрд░ाрдд
d. рдХрд░्рдиाрдЯрдХ
10.d. рдХрд░्рдиाрдЯрдХ
:

рдпे рднी рдкрдвे :

: 11.рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдЖрджेрд╢ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рдкुрд▓िрд╕ рдмрд▓ рдХी рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рддि рдЖрдпु рдЕрдм рдХ्рдпा рд╣ोрдЧी?
a. 58
b. 59
c. 60
d. 61
11.c. 60

12.рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХिрд╕ рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдХे рдЕрдиुрд╕ंрдзाрдирдХрд░्рддाрдУं рдиे рдХрдо рд▓ाрдЧрдд рд╡ाрд▓ी рдм्рд▓рдб рдЯेрд╕्рдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХिрдпा рд╣ै?
a. рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдЦреЬрдЧрдкुрд░
b. рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдХाрдирдкुрд░
c. рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рджिрд▓्рд▓ी
d. рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдоुрдо्рдмрдИ
12.a. рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдЦреЬрдЧрдкुрд░

13.рдЧोрдЧाрдмीрд▓ рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд░िреЫрд░्рд╡ рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
a. рдмिрд╣ाрд░
b. рдЭाрд░рдЦंрдб
c. рдкंрдЬाрдм
d. рдХрд░्рдиाрдЯрдХ
13.a. рдмिрд╣ाрд░


14.рдХिрд╕ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕्рдеाрдиीрдп рд▓ोрдЧों рдХो рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╕ेрдХ्рдЯрд░ рдХी рдиौрдХрд░िрдпों рдоें 75 рдлीрд╕рджी рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рджेрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै?
a. рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢
b. рдмिрд╣ाрд░
c. рдкंрдЬाрдм
d. рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢
14.a. рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢

15.рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдкाрд░िрдд рд╣ुрдП рдоोрдЯрд░ рд╡ाрд╣рди (рд╕ंрд╢ोрдзрди) рд╡िрдзेрдпрдХ, 2019 рдХे рдоुрддाрдмिрдХ рдоोрдЯрд░ рд╡ाрд╣рдиों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рджंрдб рд╢ुрд▓्рдХ рдоें рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рдХिрддрдиी рд╡ृрдж्рдзि рдХी рдЬाрдПрдЧी?
a. 10%
b. 20%
c. 30%
d. 40%
15.a. 10%


16.рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХो “рдХрд░ेंрд╕ी рдоैрдиीрдкुрд▓ेрдЯрд░” рдпा 'рдоुрдж्рд░ा рдХे рд╕ाрде рдЫेрдб़рдЫाрдб़ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢' рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा?
a. рд░ूрд╕
b. рднाрд░рдд
c. рдЬाрдкाрди
d. рдЪीрди
16.d. рдЪीрди

17.рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХो рдХिрддрдиे рднाрдЧ рдоें рдмाँрдЯ рджिрдпा?
a. 3
b. 4
c. 2
d. рдЗрдирдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
17.c.2

18.рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдХुрдЯीрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдиे рдЧाрдо्рдмिрдпा рдХो рдХिрддрдиे рд▓ाрдЦ рдЕрдоेрд░िрдХी рдбॉрд▓рд░ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рджेрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी?
a. рдкाँрдЪ рд▓ाрдЦ
b. рд╕ाрдд рд▓ाрдЦ
c. рдЖрда рд▓ाрдЦ
d. рджрд╕ рд▓ाрдЦ
18.a. рдкाँрдЪ рд▓ाрдЦ


19.рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХिрд╕ рднाрд╖ा рдХे рдХрд▓ाрдХाрд░ों рдХो рдлेрд▓ोрд╢िрдк рджिрдП рдЬाрдиे рдХी рд╢्рд░ेрдгी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
a.    рдЕрд░рдмी
b.    рдлाрд░рд╕ी
c.    рдоैрдеिрд▓ी
d.    рд╕ंрдеाрд▓ी
19.d. рд╕ंрдеाрд▓ी


20.рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ुрдкрд░рдмрдЧ рдХो рдирд╖्рдЯ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдПрдХ рдирдП рдб्рд░рдЧ рдоॉрд▓िрдХ्рдпूрд▓ рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рдХी рд░рдгрдиीрддि рдмрдиाрдИ рд╣ै?
a.    рднाрд░рдд
b.    рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢
c.    рдЪीрди
d.    рд░ूрд╕
20.a. рднाрд░рдд

рдЙрдд्рддрд░:(рд╡िрд╡рд░рдг)



 1.c. рдкрдЯрдиा

рдЗрд╕ рдбाрдХрдШрд░ рдоें рдкोрд╕्рдЯрдоाрд╕्рдЯрд░ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдкोрд╕्рдЯрдоैрди рддрдХ рдорд╣िрд▓ाрдПँ рд╣ैं рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рднी рдХेрд╡рд▓ рдорд╣िрд▓ाрдПँ рд╣ी рд╣ोंрдЧी. рдмिрд╣ाрд░ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ рдХे рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдпрд╣ рдорд╣िрд▓ा рдбाрдХрдШрд░ рджेрд╢ рдХा рджूрд╕рд░ा рдФрд░ рдмिрд╣ाрд░ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдорд╣िрд▓ा рдбाрдХрдШрд░ рд╣ै. рдбाрдХ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдорд╣िрд▓ा рд╕рд╢рдХ्рддीрдХрд░рдг рд╣ेрддु рд╕рднी рдбाрдХ рдоंрдбрд▓ों рдоें рдПрдХ-рдПрдХ рдорд╣िрд▓ा рдбाрдХрдШрд░ рдЦोрд▓рдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै.

2.c. рд╣्рдпूрд╕्рдЯрди

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕्рдеिрдд рд╣्рдпूрд╕्рдЯрди рдХे NRG рд╕्рдЯेрдбिрдпрдо рд╕े 50,000 рднाрд░рддीрдп рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХिрдпा. рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे рдЕрдкрдиे рд╕ंрдмोрдзрди рдоें рдЖрддंрдХрд╡ाрдж, рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдЬैрд╕े рдХрдИ рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХी. рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдиे рдЖрддंрдХрд╡ाрдж рдХे рдиिрд░्рдпाрдгрдХ рд╣рд▓ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкрд░ рднी рдмрд▓ рджिрдпा. рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдбोрдиाрд▓्рдб рдЯ्рд░рдо्рдк рдХो рднाрд░рдд рдЖрдиे рдХा рди्рдпोрддा рднी рджिрдпा.

3.a. рдиाрдЧाрд▓ैंрдб

рдЬ़िंрдЧिрдмрд░ рдк्рд░ीрдиेрди्рд╕ рдХी рдЦोрдЬ рдиाрдЧाрд▓ैंрдб рдХे рдкेрд░ेрди реЫिрд▓े рдоें рдФрд░ рдЬ़िंрдЧिрдмрд░ рдбिрдоाрдкुрд░ेंрд╕ рдХी рдЦोрдЬ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рджीрдоाрдкुрд░ реЫिрд▓े рдоें рдХी рдЧрдИ. рдЗрд╕рдХी 20 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рдЬाрддिрдпाँ рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ैं. рдпрд╣ рдЖрдХाрд░ рдоें рд▓ंрдмा рд╣ोрддा рд╣ै рддрдеा рдЗрд╕рдХी рдкрдд्рддीрдиुрдоा рд╢ाрдЦाрдПँ 90-120 рд╕ेंрдЯीрдоीрдЯрд░ рддрдХ рдХी рдКँрдЪाрдИ рд╡ाрд▓ी рд╣ोрддी рд╣ैं.

4.c. рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢

рдпूрдкी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╕ाрд▓ 2024 рддрдХ рдХृрд╖ि рдЙрдд्рдкाрдкрджों рдХा рдиिрд░्рдпाрдд рджोрдЧुрдиा рдХрд░рдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп  рд░рдЦा рд╣ै. рдЗрд╕рдХे рд▓िрдпे рдХिрд╕ाрдиों рдФрд░ рдЙрдж्рдпрдоिрдпों рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ााрд╣рди рджेрдиे рд╣ेрддु рдЕрдиेрдХ рдХрджрдо рдЙрдаाрдП рдЬाрдПंрдЧे. рд░ाрдЬ्рдпрдХ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЕрдиुрдмंрдзिрдд рдХृрд╖рдХों рдФрд░ рдмрдЯाрдИрджाрд░ рдХिрд╕ाрдиों рд╕े рдХुрдЫ рд╢рд░्рддों рдХे рд╕ाрде рдзाрди рдЦрд░ीрджрдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рднी рджे рджी рд╣ै. рдЕрдм рдХिрд╕ाрдиों рдХे рдЙрдд्рдкाрдж рд╡िрд╢्рд╡ рдмाреЫाрд░ рдоाрдирдХों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рддैрдпाрд░ рдХрд░ाрдП рдЬाрдПंрдЧे.

5.b. рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢

рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдЯीрдо рдХा рдпрд╣ рддीрд╕рд░ा рдЯेрд╕्рдЯ рд╣ै. рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдХे рд░ाрд╢िрдж рдЦाрди рдХрдк्рддाрди рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдбेрдм्рдпू рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрд░्рдзрд╢рддрдХ рд▓рдЧाрдиे рдФрд░ 10 рдпा рдЙрд╕рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡िрдХेрдЯ рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рдЦिрд▓ाрдб़ी рдмрди рдЧрдП.

6.c. рдЬрдпрджीрдк рд╕рд░рдХाрд░

1987 рдмैрдЪ рдХे рднाрд░рддीрдп рд╡िрджेрд╢ рд╕ेрд╡ा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЬрдпрджीрдк рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рд▓ेрд╕ोрдеो  рдоें рднाрд░рдд рдХा рдирдпा рдЙрдЪ्рдЪाрдпुрдХ्рдд рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рд╡े рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рдЙрдЪ्рдЪाрдпुрдХ्рдд рднी рд╣ैं. рдЙрди्рд╣ें рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд▓ेрд╕ोрдеो рдХा рдХाрд░्рдпрднाрд░ рднी рд╕ौंрдкा рдЧрдпा рд╣ै.

7.b. рддाрдЬрдорд╣рд▓

рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рдПрдХ рд╡ाрддाрдиुрдХूрд▓िрдд рдмेрдмी рдлीрдбिंрдЧ рд░ूрдо рдЦोрд▓ा рдЧрдпा рд╣ै, рднाрд░рдд рдХे рдХिрд╕ी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рдоाрд░рдХ рдоें рдРрд╕ा рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдХो рд░ोрдЬाрдиा рдФрд╕рддрди 22,000 рдкрд░्рдпрдЯрдХ рджेрдЦрдиे рдЖрддे рд╣ैं. рдмрдЪ्рдЪों рдФрд░ рдоाрддाрдУं рдХो рд╕ुрд╡िрдзा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рддीрдп рдкुрд░ाрддрдд्рд╡ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг (рдПрдПрд╕рдЖрдИ) рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрд╕ рдкрд╣рд▓ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै.

8.d. рдПрдк्рдкрд▓ рдоैрдХрдмुрдХ

рдмैрдЯрд░ी рдУрд╡рд░ рд╣ीрдЯिंрдЧ рдпा рдЖрдЧ рдкрдХрдб़рдиे рдЬैрд╕ी рдШрдЯрдиाрдУं рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рдиाрдЧрд░ рд╡िрдоाрдирди рдорд╣ाрдиिрджेрд╢ाрд▓рдп (DGCA) рдиे рд╡िрдоाрдиों рдоें рдПрдкрд▓ рдоैрдХрдмुрдХ рдк्рд░ो рд▓ैрдкрдЯॉрдк рд▓े рдЬाрдиे рдкрд░ рдмैрди рд▓рдЧा рджिрдпा рд╣ै. рдбीрдЬीрд╕ीрдП рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЬрдм рддрдХ рдмैрдЯрд░ी рд╡ेрд░िрдлाрдЗрдб рдпा рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рд░िрдк्рд▓ेрд╕ рди рд╣ो рдЬाрдП, рдпाрдд्рд░ी рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдоॉрдбрд▓ рдХे рд▓ैрдкрдЯॉрдк рдХे рд╕ाрде рдпाрдд्рд░ा рди рдХрд░ें.

9.b. рдЕрдХ्рд╖рдп рдХुрдоाрд░

рдЕрдХ्рд╖рдп рдХुрдоाрд░ рдЗрд╕ рд╕ूрдЪी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдоाрдд्рд░ рдПрдХ рдмॉрд▓ीрд╡ुрдб рдЕрднिрдиेрддा рд╣ैं. рдЗрд╕ рд╕ूрдЪी рдоें рдкрд╣рд▓े рд╕्рдеाрди рдкрд░ ‘рдж рд░ॉрдХ’ рдХे рдиाрдо рд╕े рдорд╢рд╣ूрд░ рд░ेрд╕рд▓рд░ рд╕े рдЕрднिрдиेрддा рдмрдиे рдб्рд╡ेрди рдЬॉрдирд╕рди (рд░ॉрдХ) рдХा рд╣ै. рдпрд╣ рдкिрдЫрд▓े рдПрдХ рд╕ाрд▓ рдоें 89.4 рдоिрд▓िрдпрди рдбॉрд▓рд░ рдХрдоाрдХрд░ рд╕рдмрд╕े рдЖрдЧे рд╣ैं.

10.d. рдХрд░्рдиाрдЯрдХ

рд╕рд░рд▓ рд╕ूрдЪрдХांрдХ (SARAL Index) рдоें рддेрд▓ंрдЧाрдиा, рдЧुрдЬрд░ाрдд рд╡ рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдиे рдХ्рд░рдорд╢ः рджूрд╕рд░ा, рддीрд╕рд░ा рд╡ рдЪौрдеा рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा рд╣ै. рдпрд╣ рд╕ूрдЪрдХांрдХ рд░ूрдлрдЯॉрдк рд╕ोрд▓рд░ рдХो рдмреЭाрд╡ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдпे рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рдордз्рдп рд╕्рд╡рд╕्рде рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдж्рдзा рдХो рдмреЭाрд╡ा рджेрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ोрдЧा. рдпрд╣ рд╕ूрдЪрдХांрдХ рд░ाрдЬ्рдпों рдХो рд░ूрдлрдЯॉрдк рд╕ोрд▓рд░ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрдм рддрдХ рдХी рдЧрдИ рдкрд╣рд▓ों рдХा рдЖрдХрд▓рди рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕ुрдзाрд░ рдХे рд▓िрдпे рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░ेрдЧा.

11.c. 60

рд╕рднी рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рдкुрд▓िрд╕ рдмрд▓ों рдХे рдХрд░्рдоी рдЕрдм 60 рд╕ाрд▓ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рд╣ोंрдЧे. рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдЖрджेрд╢ рдоें рд╕ोрдорд╡ाрд░ рдХो рдпрд╣ рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ. рдХेंрдж्рд░ीрдп рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдЖрджेрд╢ рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рдХि рдмрд▓ों рд╕ीрдЖрд░рдкीрдПрдл, рдмीрдПрд╕рдПрдл, рдЖрдИрдЯीрдмीрдкी, рдПрд╕рдПрд╕рдмी рдХे рд╕рднी рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рддि рдХी рдЙрдо्рд░ 60 рд╡рд░्рд╖ рд╣ोрдЧी.

12.a. рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдЦреЬрдЧрдкुрд░

рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдЦрдб़рдЧрдкुрд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЗрд╕ рдЙрдкрдХрд░рдг рдоें рдкेрдкрд░ рд╕्рдЯ्рд░िрдк рдЖрдзाрд░िрдд рдХिрдЯ рд╣ै рдЬो рдПрдХ рд╕्рдоाрд░्рдЯрдлोрди рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ै. рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░ рдЙрд╕े рдкрдв़рдиे рдХा рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЗрдоेрдЬिंрдЧ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдПрд▓рдИрдбी рд▓ाрдЗрдЯ рд╣ोрддी рд╣ै.

13.a. рдмिрд╣ाрд░

рдЧोрдЧाрдмीрд▓ рдПрдХ рд╕्рдеाрдпी рдЬрд▓ рдиिрдХाрдп рд╣ै, рд╣ाрд▓ाँрдХि рдпрд╣ рдЧрд░्рдоिрдпों рдоें рдХुрдЫ рд╣рдж рддрдХ рд╕िрдХुрдб़рддी рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдХрднी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рд╕ूрдЦрддी рдирд╣ीं рд╣ै. рдЧोрдЧाрдмीрд▓ рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдХрдЯिрд╣ाрд░ реЫिрд▓ें рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдЙрдд्рддрд░ рдоें рдорд╣ाрдиंрджा рдФрд░ рдХрдирдЦрд░ рддрдеा рджрдХ्рд╖िрдг рдПрд╡ं рдкूрд░्рд╡ рдоें рдЧंрдЧा рдирджी рд╣ै. рдЗंрдбिрдпрди рдмрд░्рдб рдХंреЫрд░्рд╡ेрд╢рди рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ाрд▓ 2004 рдоें рдЧोрдЧाрдмीрд▓ рдХो рдмाрдШाрд░ рдмीрд▓ рдФрд░ рдмрд▓рджिрдпा рдЪौрд░ рд╕рд╣िрдд рднाрд░рдд рдХा рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрдХ्рд╖ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा.

14.a. рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢

рдиिрдЬी рдЙрдж्рдпрдоिрдпों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдПрдХ рдирдпा рдж्рд╡िрднाрдЬिрдд рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ाँ рдХे рд╕्рдеाрдиीрдп рд▓ोрдЧों рдоें рд░ोреЫрдЧाрд░ рдХे рд▓िрдпे рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХौрд╢рд▓ рдХी рдХрдоी рд╣ै. рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдиिрдЬी рдЙрдж्рдпोрдЧों рдоें 5 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╢्рд░рдоिрдХ рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╣ैं рдФрд░ рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рд╡рд╣ाँ рд░рд╣ рд░рд╣े рд╣ैं. рд╕рднी рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХो рдЗрд╕ рдХाрд░्рдп рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे 3 рд╡рд░्рд╖ рдХा рд╕рдордп рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

15.a. 10%

рдпрд╣ рд╡िрдзेрдпрдХ рдоोрдЯрд░ рд╡ाрд╣рди рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1988 рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХрд░рдХे рдкाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рдЗрд╕рдоें рдиाрдмाрд▓िрдХों рдХे рд╡ाрд╣рди рдЪрд▓ाрдиे, рдмिрдиा рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдХे, рдирд╢े рдоें рд╡ाрд╣рди рдЪрд▓ाрдиे, рдЧрддि-рд╕ीрдоा рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЧрддि рд╕े рд╡ाрд╣рди рдЪрд▓ाрдиे, рд╕ीрдоा рд╕े рдЕрдзिрдХ рдоाрд▓ рд▓े рдЬाрдиे рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдХрдаोрд░ рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХिрдпे рдЧрдП рд╣ैं.

16.d. рдЪीрди

рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдЪीрди рдкрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें "рдЕрдиुрдЪिрдд рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзी рд▓ाрдн" рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рдпुрдЖрди рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рдиे рдкрд░ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рддौрд░ рдкрд░ (рдХрд░ेंрд╕ी рдоैрдиिрдкुрд▓ेрдЯрд░) рджेрд╢ рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рд╣ै.

17.c.2

рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ी рдЕрдоिрдд рд╢ाрд╣ рдиे рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдоें рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рд╕े рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 370 рд╣рдЯाрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी. рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк, рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рд╣ोрдЧा рдЬрдмрдХि рд▓рдж्рджाрдЦ рдХो рднी рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рдмрди рдЬाрдпेрдЧा.

18.a. рдкाँрдЪ рд▓ाрдЦ

рдпрд╣ рдХिрд╕ी рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХी рдЧाрдо्рдмिрдпा рдХी рдкрд╣рд▓ी рдпाрдд्рд░ा рд╣ै. рдХोрд╡िंрдж рдиे рдЧाрдо्рдмिрдпा рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХो рдЙрдирдХे рджेрд╢ рдХे рд╕ाрде рднाрд░рдд рдХे рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдмрдв़ाрдиे рдоें рдЙрдирдХी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдпोрдЧрджाрди рд╕े рдЕрд╡рдЧрдд рдХрд░ाрдпा. рдЧाрдо्рдмिрдпा рдоें рднाрд░рдд рдХा рджूрддाрд╡ाрд╕ рдирд╣ीं рд╣ै. рд╣ाрд▓ांрдХि рднाрд░рдд рдиे рдЕрдл्рд░ीрдХा рдоें 18 рдирдП рджूрддाрд╡ाрд╕ рдЦोрд▓рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै.

19.d. рд╕ंрдеाрд▓ी

рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдиेрдкाрд▓ी рдФрд░ рд╕ंрдеाрд▓ी рднाрд╖ा рдХे рдХрд▓ाрдХाрд░ों рдХो рдлेрд▓ोрд╢िрдк рджिрдП рдЬाрдиे рдХी рд╢्рд░ेрдгी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै. рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдПрд╡ं рдкрд░्рдпрдЯрди рдоंрдд्рд░ी рдк्рд░рд╣्рд▓ाрдж рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЧрдИ рдШोрд╖рдгा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЗрди рджोрдиों рднाрд╖ाрдУँ рдХो рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдЖрдард╡ीं рдЕрдиुрд╕ूрдЪी рд╕े рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рднाрд░рдд рдХी 22 рднाрд╖ाрдУँ рдХे рдХрд▓ाрдХाрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп-рдХрд▓ा рдлेрд▓ोрд╢िрдк рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ेрджрди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं.

20.a. рднाрд░рдд

рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рд╕ंрд╕्рдеाрди (IIT) рдХाрдирдкुрд░ рдФрд░ рд▓рдЦрдирдК рд╕्рдеिрдд рдХेंрдж्рд░ीрдп рдФрд╖рдзि рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕ंрд╕्рдеाрди (Central Drug Research Institute) рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рддेреЫी рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ो рд░рд╣े рдПंрдЯीрдмाрдпोрдЯिрдХ рджрд╡ाрдУं рдХे рдк्рд░рддिрд░ोрдзी рд╕ुрдкрд░рдмрдЧ्рд╕ рдХो рдирд╖्рдЯ рдХрд░рдиे рдХी рд░рдгрдиीрддि рдмрдиाрдИ рд╣ै. рдоॉрд▓िрдХ्рдпूрд▓ рдб्рд░рдЧ рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рдЬाрдПрдЧी рдХि рдпрд╣ рд░ोрдЧाрдгुрдУं рдХे рдк्рд░рд╕ाрд░ рдХो рд░ोрдХेрдЧा.

рдпे рднी рдкрдвे :






рдЖрдЦिрд░ी рд╢рдм्рдж:
                               рдк्рдпाрд░े рджोрд╕्рддो рдЖрдк рд╕рднी рд╕े рдПрдХ рдЕрдиुрд░ोрдз рд╣ैं рдк्рд▓ीрдЬ рдЗрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдХो рдЕрдкрдиे whatsapp  Group рдХे -рдХрдо рд╕े рдХрдо 5 рдЧ्рд░ुрдк рдоे рдЬрд░ूрд░ рд╢ेрдпрд░ рдЬрд░ूрд░ рдХाрд░े
рдпे рдкोрд╕्рдЯ рдХाрдлी рдоेрд╣рдирдд рд╕े рдмрдиाрдпा рдЬाрддा рд╣ैं |

рдпे рднी рдкрдвे :: 
рдЖрдк рдХा рдПрдХ share рд╣рдоाрд░े рд▓िрдП рдХाрдлी рдорд╣рдд्рд╡ рдкूрд░्рдг рд╣ैं